|

۳ پیام‌ راهبردی توقیف دو نفتکش یونانی توسط ایران چه بود؟

مساله توقیف نفتکش های یونانی توسط ایران، اکنون به یک بحران تمام عیار برای یونان تبدیل شده و مقام های یونانی به تازگی در موضع گیری از جامعه بین المللی درخواست کرده اند تا زمینه را جهت آزادی نفتکش های آن ها از کنترل ایران فراهم سازند.

۳ پیام‌ راهبردی توقیف دو نفتکش یونانی توسط ایران چه بود؟
کد مطلب : 32356

ایالات متحده آمریکا به طور خاص در عصرِ پس از امضای توافق برجام در سال ۲۰۱۵ و همزمان با روی کار آمدن دولت "دونالد ترامپ"، به تدریج از فضای به ظاهر مثبتِ ایجاد شده در پی امضای توافق مذکور فاصله گرفت و با طرح دعاوی واهی، برجام را توافقی بی فایده و پوچ که صرفا موجب قدرتمندتر شدنِ ایران گشته تلقی کرد و در نهایت نیز ترامپ در سال ۲۰۱۸ میلادی، فرمان خروج آمریکا از برجام را صادر کرد.

در این راستا، دولت ترامپ دکترینی جدید را علیه ایران و در چهارچوب "کارزار فشار حداکثریِ" خود علیه تهران با محوریت "محدودسازی همکاری‌های بین المللی و محاصره منطقه‌ای ایران"، در دستورکار قرار داد. در قالب این دکترین به طور خاص، تلاش قابل توجهی جهت منزوی سازی ایران بویژه در حوزه مراودات تجاری این کشور و البته ارسال سیگنال‌های متکی به قدرت سخت به ایران را در دستور کار خود قرار داد.

درست به همین دلیل بود که شاهدِ اوج گیری سطح اقدامات و رویه‌های تنش زای دولت ترامپ و متحدان آن در منطقه خلیج فارس علیه ایران بودیم و آمریکایی‌ها بعضا با سرقت کشتی‌ها و محموله‌های نفتی کشورمان، سعی داشتند اینگونه القا کنند که اساسا هرگونه تجارت بین المللی با ایران بایستی به مثابه تجارت با یک کنشگرِ حامی تروریسم قلمداد گردد و متعاقبا کشور‌ها و شرکت‌هایی نیز که به این سمت حرکت کنند، باید بهای اقدامات خود را بپردزاند. با این همه ایران در همان دوران نیز در برهه‌های گوناگون و در قالب اقدامات فعال خود، به راهزنی‌های دریایی کشور‌هایی نظیر آمریکا و بریتانیا پاسخ درخور داد و عملا به آن‌ها یادآوری کرد که موازنه قوا از سوی ایران نیز برقرار است و تهران هم گزینه‌های خاص خود را در این رابطه دارد.

در این راستا، به تازگی و در شرایطی که دولت ترامپ دیگر در قدرت حضور ندارد و به اصطلاح، دولت بایدنِ قانونمدار (بر اساس ادعا‌های خودِ این دولت) سرکار است، دولت یونان اقدام به توقیف یک نفتکش حامل نفت ایران و انتقال محموله آن به طرف ثالث یعنی ایالات متحده آمریکا کرده است. مساله‌ای که با هیچ یک از بنیان‌های حقوق بین الملل و تجارت بین المللی همخوانی ندارد (یونانی‌ها ادعا کرده اند که یک کشتی روسی را توقیف کرده‌اند و این کشتی، محموله نفت ایران را به همراه داشته است. حتی اگر از این منظر نیز به ماجرا بنگریم، آن‌ها حق توقیف و مصارده محموله نفتی ایران را نداشته اند).

در این راستا، ایران نیز اندکی بعد، اقدام به توقیف دو نفتکش یونانی در آب‌های جنوبی مجاور خود کرد و به نوعی به این اقدام غیرقانونی طرف یونانی با هدف استیفای حقوق حقه کشورمان پاسخ داد. موضوعی که به طور خاص در بیانات اخیر رهبر معظم انقلاب اسلامی در سالگرد رحلت حضرت امام خمینی (ره) نیز بازتاب پیدا کرد و ایشان با اشاره به مساله دزدی نفت ایران توسط یونان، به موضوع جنگ تبلیغاتی دشمن اشاره کردند و فرمودند که طرف‌های مقابل با استفاده از این حربه (جنگ رسانه‌ای و تبلیغاتی)، ایران را که به دزدی نفت خود واکنش مشروع نشان داده (اشاره به توقیف دو نفتکش یونانی)، به دزدی و اخلال در دریانوردی بین المللی متهم می‌کنند.

با این همه، مساله توقیف نفتکش‌های یونانی توسط ایران، اکنون به یک بحران تمام عیار برای یونان تبدیل شده و مقام‌های یونانی به تازگی در موضع گیری از جامعه بین المللی درخواست کرده اند تا زمینه را جهت آزادی نفتکش‌های آن‌ها از کنترل ایران فراهم سازند.

جالب اینکه به تازگی دستگاه قضایی یونان، حکم توقیف و مصادره محموله نفتی ایران را لغو کرده و به نوعی با این اقدام خود، به اشتباهش در انجام اقدام غیرقانونی علیه منافع کشورمان اذعان و اعتراف کرده است.

با این حال، اینطور به نظر می‌رسد که توقیف دو نفتکش یونانی توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، حامل سه پیام راهبردی برای یونان، آمریکا و دیگر طرف‌های حامیِ رویکرد‌های غرب علیه ایران است که توجه به این پیام‌ها کاملا ضروری به نظر می‌رسد.

یک: ابتکار ایران در یادآوری هزینه‌های سنگینِ انجام اقدامات غیرقانونی

یکی از پیام‌های راهبردی و اولیه اقدام ایران در توقیف دو نفتکش یونانی توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، یادآوری این مساله به کلیه کنشگران بین المللیِ حامی سیاست‌های غیرقانونی آمریکا علیه کشورمان است که اگر بخواهند اقدامی را علیه منافع ملی ایران و به صورت غیرقانونی انجام دهند، باید خود را آماده پرداخت بهای سنگین اقدامات خود نیز کنند. در واقع، طرف‌های ثالث قبل از اینکه اقدامات غیرقاقونی خود را علیه ایران برای خوش رقصی نزد بازیگرانی نظیر آمریکا و بلوک حامی آن عملیاتی کنند، باید بدانند که بدون تردید اقدامات آن‌ها با واکنش‌ها و پاسخ‌های سنگینی نیز از سوی تهران مواجه خواهد شد. مساله‌ای که عملا در تحلیل محاسبات هزینه-فایده برای آن‌ها موثر است و می‌تواند در نوع خود به مثابه امری بازدارنده عمل کند.

البته که پیش از این نیز در جریان کارزار فشار حداکثری دولت ترامپ علیه ایران و همراهی برخی کشور‌های عرب حاشیه خلیج فارس با ایران نیز شاهد بودیم که آن‌ها هم بدون توجه به این مساله، عملا راهِ اتخاذ رویه‌های غیر‌منطقی و غیرقانونی علیه ایرانی را در پیش گرفتند و در عمل، با پرداخت بهایی سنگین از جانب ایران و یا محور مقاومت بواسطه خسارت‌هایی که به منافع ملی ایران وارد کرده بودند، رو به ور شدند. در نتیجه، عملا راه و مسیر خود را تغییر دادند. از این منظر، اقدام اخیر دولت یونان علیه کشورمان، به نوعی آزمودن نسخه‌های شکست‌خورده پیشین بود که اکنون عملا این دولت را وارد یک بحران تمام عیار کرده است.

دو: تاکید بر حساسیت بالای ایران در مورد حقوق حقه و منافع ملی خود

یکی دیگر از پیام‌های راهبردی اقدام اخیر ایران در توقیف دو نفتکش یونانی، اشاره به این نکته بود که برخلاف برخی تحلیل‌های غربی، ایران همچنان قدرتمند است و ذره‌ای هم حاضر نیست تا در مورد منافع ملی خود و حقوقش در عرصه بین المللی، کوتاهی کند. از این رو، ایران عملا با اقدام اخیر خود، پیام قدرت را به آمریکا و جبهه حامی آن فرستاد و به نوعی بر این مساله تاکید نمود که مسوولیت ایجاد شرایط بحرانی در مواقع اینچنینی، نه با تهران بلکه با پایتخت‌های غربی است.

جدای از این ها، ایران با انجام این اقدام بار دیگر بر این مساله نیز پافشاری کرد که تهران از حقوق خود در عرصه دریانوردی بین المللی نمی‌گذرد و اساسا حقوق این کشور نیز بایستی به مثابه دیگر بازیگران بین المللی مورد احترام قرار گیرد. درغیر اینصورت، ایران نیز محدودیتی در "مقابله به مثل" علیه اقدامات غیرمشروع و غیرقانونی ندارد. مساله‌ای که حتی در عرف و قوانین بین المللی نیز کاملا پذیرفته شده است (کما اینکه در مورد همین موضوع اقدام غیرقانونی یونان در توقیف محموله نفتی ایران و سپس اذعان به غیرقانونی بودن این اقدام نیز، موضع فعال ایران در نشان دادن واکنش مشروع و مقابله به مثل بود که یونانی‌ها را وادار به عقب نشینی کرد).

سه: یاد آوری یک نکته راهبردی به کنشگران حامی آمریکا

تنها اندکی پس از توقیف دو نفتکش یونانی توسط کشورمان شاهد آن بودیم که مقام‌ها و دولت‌های غربی بویژه وزارت خارجه آمریکا این اقدام را محکوم کردند و خواستار آزادی فوری دو نفتکش یونانی شدند. با این حال، بازنده اصلی در این میان دولت یونان بود که عملا بازیِ طرف آمریکایی و بلوک همراه با آن را خورد، اما به وقتِ مقابله با پیامدها، عملا یونانی‌ها هیچ راهی جز جبران خسارت‌های ایران و استرداد محموله نفتی ایران ندارند.

مساله‌ای که نه تنها خسارت‌های اقتصادی را برای آن‌ها به همراه دارد، بلکه به نوعی حس سرشکستگی و تضعیف اعتبار آن‌ها را نیز مخصوصا از منظر افکار عمومی به همراه خواهد داشت. این در حالی است که در این معادله اساسا کشور‌های غربی و بویژه آمریکا هیچ کمکی را نمی‌توانند به طرف یونانی جز محکوم کردن‌های فرمالیته داشته باشند.

منبع : جهان امروز

دیدگاه تان را بنویسید